Brikkebekkers uit Thorn en omgeving in Mönchengladbach rond 1900

Op donderdag 20 april a.s., aanvang 20.00 uur, zal door de Geschied- en Heemkundige Kring "Het Land van Thorn" in Zaal "D'n Ingel", Schoolstraat 20, te Thorn, een lezing georganiseerd worden met als onderwerp "Brikkebekkers uit Thorn en omgeving in Mönchengladbach rond 1900".

De lezing wordt verzorgd door mevrouw Ulrike Krüner uit Mönchengladbach-Wickrath. Zij werkt reeds meer dan 20 jaar als insectendeskundige (entomologe) in het gebied van de linker Nederrijn rond de steden Goch en Kevelaer en in het Limburgse grensgebied. Daarbij moet vooral gedacht worden aan de Meinweg en de Brunssummerheide. Op dit vakgebied heeft zij samen met haar Nederlandse collega's een aantal artikelen gepubliceerd in het Natuurhistorische Maandblad. Sinds 2005 zorgt mevrouw Krüner voor het Culturele Programma Interreg III A van de drie partners die in dit project samenwerken: de Evangelische Kerkgemeenschap Wickrathberg, de Evangelische Kerkgemeenschap Rheydt en de gemeente Thorn. Het motto van het project is "mensen en kerken in dialoog, tijden en grenzen overschrijdend". Als toelichting op de te houden lezing moge het volgende dienen. De afbeelding in het Gemeentemuseum "Het Land van Thorn" van een aantal seizoensarbeiders in de steenfabriek van Adolf Kempken in Wickrath uit 1912 vormde in principe de basis en het aanknopingspunt voor de lezing die op het programma staat. Deze foto leidde tot een omvangrijk onderzoek over de Thornse en Limburgse "brikkebekkers" in de regio Mönchengladbach rond het jaar 1900. De nieuwe techniek van de ringovens kwam vanaf 1880 in de plaats van de veldbrandovens, die overal tussen Maas en Rijn hun rookwolken de lucht in stuurden. Door de stormachtige groei van de steden en vooral in Mönchengladbach en Rheydt de opbloei van de textielindustrie, nam de behoefte aan bouwmateriaal enorm toe. In die tijd waren dat overwegend bakstenen. Rond het jaar 1880 lagen de ringovens nog in de buurt van het centrum van een stad. Door de toenemende groei van de steden diende de bakstenen- en dakpannenindustrie echter steeds verder uit te wijken naar het buitengebied. De productie van bakstenen gebeurde tot ongeveer 1920 vooral in een zogenaamd "Handstreichverfahren", waarbij de kleivorm met de hand werd gevuld en glad afgestreken. Het seizoen daarvoor was de periode van april tot oktober. Pas na de Tweede Wereldoorlog werden drukpersen gebruikt om de stenen te vormen. Het in akkoord aangenomen werk bij het maken van stenen werd door een goed op elkaar ingespeelde ploeg van 10 tot 12 arbeiders onder leiding van een ploegbaas uitgevoerd. De steenvormers werkten als seizoensarbeiders van april tot oktober. Ze kwamen voor een deel uit het Lipperland bij Lemgo of uit Nederlands- en Belgisch-Limburg. Uit onze regio onder meer uit Thorn, Wessem, Heel, Grathem, Ittervoort, Neeritter, Kessenich, Geistingen en Ophoven. Zij woonden in huizen onmiddellijk naast de ringovens. Het was van zonsopgang tot zonsondergang zwaar en hard werken geblazen. Erg lange dagen dus. Mevrouw Krüner zal tijdens haar lezing uitvoerig ingaan op enkele fabrieken in het gebied rond Mönchengladbach en Jüchen. De levensomstandigheden van de seizoensarbeiders uit Thorn en omgeving in het "Pruusses" van die tijd zullen daarbij eveneens aan de orde komen. Verder zullen enige statistische gegevens de revue passeren. Gezien het interessante en boeiende onderwerp van deze lezing verwacht het bestuur van de organiserende kring weer een grote opkomst van belangstellenden. Zorg dus dat u op tijd aanwezig bent. Zoals steeds zijn geïnteresseerden, ook niet-leden van de Geschied- en Heemkundige Kring "Het Lnd van Thorn", van harte welkom op deze avond. Met vriendelijke groeten, Mathieu Kunnen Bestuurslid GHK Het Land van Thorn